Dyslexie hulpmiddelen: schrijven zonder te struikelen over spelling.
Met dyslexie weet je vaak precies wat je wilt zeggen, maar kost het opschrijven veel energie. De juiste hulpmiddelen halen die drempel weg. Hier lees je welke soorten er zijn en wat elk ervan oplost.
mail aan mevrouw de vries dat ik de opdracht een dag later inlever omdat ik ziek was en vragen of dat goed is
Beste mevrouw De Vries, Ik was ziek en lever de opdracht daarom een dag later in. Is dat goed? Met vriendelijke groet, Noor
Welke hulpmiddelen helpen bij dyslexie op de computer?
De belangrijkste zijn voorleessoftware (tekst laten voorlezen), spelling- en grammaticacontrole, en spraak naar tekst (dicteren). Voorleessoftware helpt bij lezen. Dicteren helpt bij schrijven: je spreekt je gedachte uit en de computer schrijft hem op, zonder dat je je over spelling hoeft te bekommeren.
Dyslexie hulpmiddelen en wat ze oplossen
| Hulpmiddel | Helpt bij | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Voorleessoftware | Lezen: teksten, boeken en websites laten voorlezen | Kurzweil 3000, ClaroRead, Sprint, de voorleesfunctie van Windows en macOS |
| Spelling- en grammaticacontrole | Fouten vinden in getypte tekst | De controle in Word of Google Docs, browserextensies |
| Spraak naar tekst | Schrijven: je gedachte uitspreken in plaats van typen | Windows+H, macOS Dicteren, Contextli |
| Woordvoorspelling | Sneller typen met suggesties | Ingebouwd in telefoontoetsenborden en sommige voorleesprogramma’s |
Contextli is een schrijfhulpmiddel. Het leest geen tekst voor. Voor lezen combineer je het met voorleessoftware.
Spreken zonder na te denken over spelling
Bij typen moet je tegelijk bedenken wat je wilt zeggen en hoe je elk woord spelt. Met dyslexie kost juist dat tweede veel energie. Bij dicteren valt die stap weg: je zegt wat je bedoelt en de tekst staat correct gespeld op je scherm.
Gewone dicteerfuncties typen alleen letterlijk uit, inclusief ehm’s en zonder leestekens. Dan moet je de tekst toch weer zelf nalopen en verbeteren. Contextli gaat verder:
- Nette zinnen. Haperingen, herhalingen en halve zinnen worden lopende tekst.
- Leestekens en hoofdletters worden automatisch goed gezet.
- De juiste vorm. Een e-mail aan een docent of collega krijgt een passende aanhef en afsluiting.
- Overal hetzelfde. Eén sneltoets in Word, Gmail, Teams of je studieomgeving, en het Contextli-toetsenbord op je telefoon.
Meer over toegankelijk werken met Contextli lees je op onze pagina over toegankelijkheid (Engelstalig).
Zo haal je meer uit dyslexie hulpmiddelen
Combineer lezen en schrijven
Gebruik voorleessoftware om je ingesproken tekst terug te laten lezen. Zo hoor je fouten die je bij het lezen mist.
Spreek in delen
Spreek één alinea of één punt tegelijk in. Dat houdt je gedachten op een rij en de tekst overzichtelijk.
Vraag naar voorzieningen
Op school en bij veel werkgevers kun je met een dyslexieverklaring vragen om extra tijd of hulpmiddelen.
Maak een eigen context
In Contextli kun je vastleggen hoe je tekst eruit moet zien, bijvoorbeeld “korte zinnen, eenvoudige woorden”.
Welke hulpmiddelen en voorzieningen passen bij welke fase?
Wat je nodig hebt verandert met wat je moet lezen en schrijven. Een overzicht van de gebruikelijke hulpmiddelen en waar je ze regelt.
| Fase | Veelgebruikte hulpmiddelen | Waar regel je het |
|---|---|---|
| Basisschool | Voorleessoftware, aangepaste boeken (bijvoorbeeld via Dedicon), extra tijd | Op school, via het dyslexieprotocol. Behandeling van ernstige dyslexie (EED) loopt via de gemeente. |
| Middelbare school | Voorleessoftware ook bij toetsen en examens, digitale schoolboeken, spellingcontrole | Met je dyslexieverklaring bij de school. Afspraken komen in een dyslexiepas of handelingsplan. |
| Mbo, hbo en universiteit | Voorleessoftware, spraak naar tekst voor verslagen, extra tentamentijd | Bij de studentendecaan of studieadviseur van je opleiding. |
| Werk | Spraak naar tekst voor e-mail en rapportages, voorlezen van lange documenten, spellingcontrole | In overleg met je leidinggevende, eventueel samen met de bedrijfsarts. |
Op school wordt vaak gewerkt met het STICORDI-model: stimuleren, compenseren, remediëren en dispenseren. Hulpmiddelen vallen onder compenseren: ze nemen het lastige deel over, zodat je kunt laten zien wat je weet.
Wat werkt bij dyslexie, en wat niet
Dyslexie gaat niet over, maar de gevolgen kun je wel veel kleiner maken. Wat het meeste effect heeft, is de combinatie van gerichte oefening (vooral bij kinderen) en hulpmiddelen die het lezen en schrijven lichter maken.
Bij volwassenen draait het meestal om energie. Je kunt lezen en schrijven, maar het kost meer moeite dan bij een ander. Elk hulpmiddel dat die moeite wegneemt, levert tijd en concentratie op voor het eigenlijke werk:
- Lange teksten? Laat ze voorlezen terwijl je meeleest. Dat gaat sneller en je onthoudt meer.
- Veel e-mail en chat? Spreek je berichten in. Met Contextli komt er een correct gespelde, nette tekst uit, ook voor een formele e-mail.
- Verslagen en scripties? Spreek per alinea je gedachten in en werk ze daarna uit. De eerste versie is dan geen drempel meer.
- Twijfel over je tekst? Laat je tekst voorlezen. Je hoort fouten die je bij het lezen over het hoofd ziet.
Vragen die mensen hierover stellen
Wat zijn goede dyslexie hulpmiddelen voor volwassenen?
Voor lezen: voorleessoftware zoals Kurzweil 3000, ClaroRead of Sprint. Voor schrijven: spraak naar tekst en een goede spellingcontrole. Voor dagelijks werk in e-mail en chat is een dicteerapp die meteen nette tekst levert het meest praktisch.
Helpt dicteren echt bij dyslexie?
Voor veel mensen met dyslexie wel, omdat de spelling niet meer de drempel is. Het werkt het best met een tool die ook leestekens en zinsbouw verzorgt, zodat je minder hoeft na te lezen.
Is er gratis dyslexie software?
Windows en macOS hebben gratis voorlezen en dicteren ingebouwd. Zie gratis spraak naar tekst voor de dicteeropties.
Leest Contextli tekst voor?
Nee. Contextli is gemaakt voor schrijven: je spreekt in en krijgt nette tekst. Voor voorlezen gebruik je voorleessoftware of de ingebouwde voorleesfunctie van je computer.
Wat is een dyslexieverklaring?
Een officieel document van een gekwalificeerde orthopedagoog of psycholoog waarin staat dat je dyslexie hebt. Daarmee kun je op school, bij je studie en soms op je werk aanspraak maken op voorzieningen zoals extra tijd en hulpmiddelen.
Welke rechten heeft een kind met dyslexie op de basisschool?
Scholen werken met een dyslexieprotocol en bieden extra begeleiding en hulpmiddelen. Bij ernstige enkelvoudige dyslexie (EED) kan een kind onderzoek en behandeling krijgen die door de gemeente wordt vergoed. De school helpt bij de aanvraag.
Mag ik voorleessoftware gebruiken bij examens?
Op de middelbare school is dat met een dyslexieverklaring meestal mogelijk, net als extra tijd. Bij een hbo- of wo-opleiding vraag je dit aan bij de studentendecaan. Spreek het ruim voor de toetsweek af.
Zeg wat je bedoelt. Contextli schrijft het op.
Nette, correct gespelde tekst in elke app, op je computer en je telefoon.